De prijs van sojabonen

Sojabonen werden in de 18de eeuw voor het eerst in Europa geintroduceerd en zijn tegenwoordig een van de belangrijkste bonen in de wereld. Het is een rijke bron van eiwitten en  zowel dieren als mensen kunnen ermee gevoed worden. Ruim tweederde van de wereldwijde productie vindt plaats op het continent Amerika, terwijl de VS meer dan een derde van de totale export voor haar rekening neemt. Sojabonen futures worden voor een groot deel verhandeld op de CBOT in Chigago met open outcry ticker symbool S, voor de elektronische handel (eCBOT) geldt het symbool ZIS. De contractgrootte is 5000 bushels (1 bushel = .0352 kubieke meter), ruim 136 ton soja. Grondstoffen worden verhandeld op basis van de zogenaamde marge, die kan veranderen aan de hand van de volatiliteit en de nominale waarde van het contract. Het handelen in soja-contracten op de CBOT vereist een marge van ongeveer 7% van de nominale waarde, waarbij een dollarcent verschil in de sojaprijs een waarde van $50,- vertegenwoordigt.

Sojaboon Prijs

De sojaboonprijs per ton gedurende de afgelopen 10 jaar

Feiten over productie

De voorspelling voor de sojaboonproductie van 2016 is bijna 325 miljoen ton. VS en Brazilië zijn met ieder ruim 100 miljoen ton de nummer 1 en 2 van de wereld. Het gemiddelde rendement per hectare is 2,6 ton met uitschieters naar 6,2 ton (Thailand). In totaal werd er in 2015 voor US$59,367,630,000 aan sojabonen geëxporteerd. Het Amerikaanse Minsterie van Landbouw (USDA) publiceert diverse belangrijke rapporten over de sojabonen productie. In maart van elk jaar komt “Prospective Plantings’ uit. Hierin staat vermeld hoeveel en welke gewassen er door de boeren het komende jaar zullen worden gepland. Elke daaropvolgende maand brengt de USDA een Crop Production Report uit waarin de verwachte vraag- en aanbodcijfers voor sojabonen staan beschreven. Het laatste belangrijkste rapport is het Grain Stockreport dat vier maal per jaar uitkomt en die per staat aangeeft hoe het is gesteld met de sojaboon en andere gewassen. Een grote controverse in de sojaboon markt zijn de genetisch gemodificeerde organismen (GGO’s). In de periode 1997-2007 steeg het percentage van GGO sojabonen van 8% tot 89%, vooral omdat de bonen resistent werden tegen herbiciden.

Beleggen in sojabonen

De markt voor sojabonen is tamelijk complex. Zo zijn sojameel en sojaolie twee bijproducten van de sojaboon. Deze bijproducten hebben ieder hun eigen vraag- en aanbodmarkt, maar hebben dus wel correlaties met elkaar. Het handelen in sojabonen kan aldus gebruik maken van een speciale strategie, de crush spread genoemd. Hierbij koopt een handelaar een termijncontract voor sojabonen (S) terwijl hij tegelijkertijd een contract voor sojaolie (BO) en een contract voor sojameel (SM) verkoopt. Dit is een van de manieren waarop handelaren zich beschermen tegen teveel blootstelling aan de marktwerking (hedging). Daarnaast heeft de sojaprijs invloed op de prijs van andere gewassen die als alternatief voor de sojaboon zouden kunnen dienen of andersom. Stijgt de prijs van soja dan heeft dat een negatieve impact op bijvoorbeeld het telen van maïs en tarwe. Het globale vraag- en aanbodsysteem van diverse gewassen uit diverse landen zijn van elkaar afhankelijk en concurreren met elkaar om de beperkte middelen. Dit kan tot extreme prijsschommelingen leiden, hetgeen het beleggen in sojabonen tot een uitdagende bezigheid maakt.